Çağdaş İran Şairi: Mehdî Ahavân-i Sâlis
Prof. Dr. Ali Güzelyüz
Mehdi Ahavân, 1928 yılında Tûs (Meşhed)'ta doğdu. İlk ve orta öğrenimini aynı şehirde, Meşhed Sanat Okulu'nda tamamladıktan sonra Tahran'a gitti. Tahran'ın çevresindeki köylerde bir süre öğretmenlik yaptı.
Daha sonra Tahran'a yerleşerek Kültür Bakanlığı'nda çalışmaya başladı. Siyâsî kargaşalarda tutuklanarak cezaevine kondu. Serbest bırakıldıktan sonra Kültür Bakanlığı'ndaki işine devam etti. Aynı zamanda Mâhnâme-i Ferheng (Aylık Kültür) dergisinde bir süre çalıştıktan sonra radyoya geçti. 1966 yılında tekrar tutuklanıncaya kadar, radyoda bazı şiir ve edebiyat programlarını üstlendi. Serbest kaldıktan sonra ise devletteki işine bir daha dönmedi.
Mehdi Ahavan, 1948 yılından itibaren şiirlerini yayınlamaya başladı. Erganûn adındaki ilk şiir kitabı 1951 yılında Tahran'da basıldı. Daha sonra Zemistân (Kış) adlı diğer şiir kitabı 1956'da Tahran'da İntişârât-ı Zemân tarafından yayınlandı. Üçüncü şiir kitabı olan Âhir-i Şâhnâme (Şahnâme’nin Sonu)'yi ise 1959'da yayınladı. Ez În Avestâ (Bu Avestâ’dan) adlı eseri de 1966'da Tahran'da İntişârât-ı Morvârîd tarafından basıldı. Daha sonra Şikâr (Av) (Tahran, İntişârât-ı Morvârîd, 1966) ve Pâyîz der Zindân (Cezaevinde Sonbahar) (Tahran, 1969) adlı eserleri yayınlandı. Şiirlerinden seçilmiş iki mecmuası da Âşıkânehâ o Kebûd (Romantikler ve Mor) (Tahran, 1969) ve Bihterîn Ommîd (En İyi Ümit) (Tahran, 1969) adları ile yayınlandı. Diğer eserleri arasında ise Dıreht o Cengel (Ağaç ve Orman), Pîr o Pesereş (Yaşlı Adam ve Oğlu), Dûzeh Emmâ Serd (Cehennem, Ama Soğuk), Înek Behâr-ı Dîger (İşte Bir Başka Bahar) ve Zindegî Mî Gûyed: Emmâ Bâyed Zîst Bâyed Zîst Bâyed Zîst (Hayat Diyor: Ama Yaşamak Gerek, Yaşamak Gerek, Yaşamak Gerek) sayılabilir.
Mehdi Ahavân'ın şiirlerinin konusu toplumsal olup, İran halkının hayatını kendine has bir dille yansıtmaktadır. Serbest şiirin yanında klasik şiirin bütün kalıplarına da eğilim göstererek her türde birkaç örnek söylemiştir. Şiire ek olarak, şiir ve şairlik alanında birçok makale de yazmıştır. Mehdi Ahavan, 25 Ağustos 1990 tarihinde 62 yaşında iken ölmüştür.
HATIRA
Asla unutmayacağım, asla
Dünyanın iyilik ve güzellik dünyası olduğu o gece
Ben vardım ve Turan ve var olmanın bir tadı vardı
Heyecandan göz kırpıyordu, yüzü bize dönüktü
Parça parça bulutlar arasından ay
Şehriver ayının son gecelerinin güzelliğine sahipti
Mordad ayının o ilk gecesi
Alçak bir tepenin üzerindeydik
Ahmedâbâd 'ın bir bağında, yalnız
Asla unutmayacağım, asla
Güvercinler gibi kurşuni gömleği vardı sırtında
- Bir mendil parçası çalmıştım ondan-
Gilan 'ın yeşil korularından söz ediyordu
Dilinde mutluluk sabahının huzuru vardı
Dünyanın iyilik ve güzellik dünyası olduğu o gece
Bazen sessizlik hâkimdi, bazen koyu bir sohbet
Sevilen bir melodiyle bir söz ya da bir karar
Bazen küstah bir dudak ya da suçlu bir el
Zülüflü kentte gece bekçiliği yapıyordu, evet
Ben vardım ve Turan ve var olmanın bir tadı vardı
O tatlı yalnızlık ve maceranın
Hoş bir huzuru vardı, barış huzuruna benzeyen
Yıldızlar gökyüzünü aydınlatmaktaydı, ancak
Daha çok Venüs gözetliyordu bizi
Heyecandan göz kırpıyordu, yüzü bize dönüktü
O beraberliğimiz de sona erdi, ama
Venüs’ün batışından sonra bunun başka bir tadı vardı
O bir köşede uyudu, ben bir köşede
Uykuda bile bize bakıyordu sanki
Parça parça bulutlar arasından ay.
AN
Herkes "Ona âşıksın" diyor bana.
-Aslında herkes ona âşık, biliyorum-
Ama korkuyorum, Allah’ım!
Doğru söylüyor olmasınlar?!
GÖRÜŞME SAATİ
Görüşme saati yaklaştı
Deliyim, sarhoşum yine
Yüreğim çarpıyor, elim titriyor yine
Başka bir dünyadayım sanki.
Jilet! Kesme yüzümü sakın!
Yel! Dağıtma saçımı!
Ve sen gönül! Utandırma beni!
-Ey muradına eremeyen-
Görüşme saati yaklaştı.